इलेक्ट्रिशियन — वेळापत्रक 2026-27

📋 अभ्यासक्रम माहिती (DGT Curriculum)

मूलभूत माहिती

NSQF स्तर	Level 4
कालावधी	2 वर्षे
क्षेत्र (Sector)	Power (Capital Goods & Manufacturing)
प्रवेश पात्रता	इयत्ता १० वी उत्तीर्ण (विज्ञान व गणितासह)

तासांचे विभाजन (DGT नुसार)

घटक	वर्ष १	वर्ष २
Trade Practical (TP)	840	840
Trade Theory (TH)	240	300
Employability Skills (ES)	120	60
एकूण	1200	1200
OJT / Group Project	150	150

📌 टीप: DGT नुसार Trade Theory (240 तास) मध्ये चित्रकला (ED) 40 तास व कार्यशाळा गणित/विज्ञान (WCS) 40 तास समाविष्ट आहेत. म्हणून शुद्ध व्यवसाय सिद्धांत = 160 तास.

प्रमुख शिकण्याचे निष्पत्ती (Key Learning Outcomes)

घरगुती, व्यावसायिक व औद्योगिक वायरिंग
ट्रान्सफॉर्मर, मोटार व AC/DC सर्किट
PLC व इलेक्ट्रॉनिक सर्किट असेंब्ली
सोलार पॅनेल इन्स्टॉलेशन
UPS, इन्व्हर्टर व स्टेबलायझर मेंटेनन्स
IE नियमांनुसार सुरक्षित विद्युत काम

📚 संपूर्ण अभ्यासक्रम — शिकण्याचे निष्पत्ती (Learning Outcomes)

एकूण 28 शिकण्याचे निष्पत्ती (DGT/CTS — २ वर्षे) — राष्ट्रीय व्यवसाय मानक (NOS) नुसार

वर्ष १ (First Year)

1. सुरक्षा पद्धती, अग्निशमन, प्राथमिक उपचार व साधनांची देखभाल Undertake basic safety practices, firefighting, first aid, waste disposal & tool maintenance
2. वायर जोड, सोल्डरिंग, क्रिम्पिंग व इन्सुलेशन मापन Prepare wire joints; soldering, crimping & insulation measurement
3. विद्युत व चुंबकीय सर्किटची वैशिष्ट्ये तपासणे Verify characteristics of electrical & magnetic circuits
4. बॅटरी व सोलार सेल इन्स्टॉल, चाचणी व देखभाल Install, test & maintain batteries and solar cells
5. वायरिंग प्रणाली अंदाज, जोडणी, स्थापना व चाचणी Estimate, assemble, install & test wiring systems
6. अर्थिंग स्थापना नियोजन व तयारी Plan & prepare earthing installation
7. विद्युत प्रकाश प्रणाली नियोजन व अंमलबजावणी Plan & execute electrical illumination system
8. ॲनालॉग/डिजिटल उपकरणांनी मापन; मीटर स्थापना Measure using analog/digital instruments; install meters
9. उपकरणांची चाचणी, त्रुटी पडताळणी व कॅलिब्रेशन Test, verify errors & calibrate instruments
10. घरगुती उपकरणे स्थापना, दोष शोध व दुरुस्ती Install, detect faults & repair domestic appliances
11. ट्रान्सफॉर्मर चाचणी, मूल्यांकन व देखभाल Test, evaluate & maintain transformers
12. अभियांत्रिकी रेखाचित्र (ED) वाचणे व वापरणे Read & apply engineering drawing (ED)
13. मूलभूत गणित व विज्ञान संकल्पना (WCS) Demonstrate basic mathematical & science concepts (WCS)

वर्ष २ (Second Year)

14. DC मशीन सुरू करणे व कार्यक्षमता मूल्यांकन Commission & evaluate DC machines
15. DC मशीन व मोटार स्टार्टर चाचणी व देखभाल Test & maintain DC machines and motor starters
16. मोटार वाइंडिंग करणे Perform motor winding
17. AC मोटार सुरू करणे, चाचणी व देखभाल Commission, test & maintain AC motors and starters
18. अल्टरनेटर/MG सेट चाचणी, मूल्यांकन व देखभाल Test, evaluate & maintain Alternator / MG set
19. साधी इलेक्ट्रॉनिक सर्किट जोडणी व चाचणी Assemble & test simple electronic circuits
20. कंट्रोल कॅबिनेट व उपकरणांची वायरिंग Wire control cabinets & equipment
21. सॉलिड स्टेट उपकरणांनी AC/DC मोटार गती नियंत्रण Speed control of AC/DC motors using solid state devices
22. इन्व्हर्टर, स्टेबलायझर, बॅटरी चार्जर व UPS दोष निवारण Troubleshoot inverter, stabilizer, battery charger, emergency light & UPS
23. सोलार पॅनेल नियोजन, जोडणी व स्थापना Plan, assemble & install solar panels
24. ओव्हरहेड सर्व्हिस लाईन उभारणी; स्मार्ट डिस्ट्रिब्युशन ग्रिड Erect overhead service line; explain power plant layout & smart distribution grid
25. सर्किट ब्रेकर तपासणी व दुरुस्ती Examine & repair circuit breakers
26. EV चार्जिंग स्टेशन स्थापना व दोष निवारण Install & troubleshoot EV charging stations
27. अभियांत्रिकी रेखाचित्र (ED) वाचणे व वापरणे — वर्ष २ Read & apply engineering drawing for different applications (Year 2)
28. मूलभूत गणित व विज्ञान संकल्पना (WCS) — वर्ष २ Demonstrate basic mathematical & science concepts (Year 2)

💰 रोजगार व करिअर संधी (Career & Employment Opportunities)

⭐ हा अभ्यासक्रम पूर्ण केल्यानंतर राष्ट्रीय व्यवसाय प्रमाणपत्र (NTC) मिळते, जे देशभर व परदेशातही मान्यताप्राप्त आहे. खाली विविध रोजगार व करिअर मार्ग दिले आहेत:

💼 वेतनी रोजगार Wage Employment

MSEB/MAHADISCOM — वायरमन/तंत्रज्ञ
औद्योगिक देखभाल इलेक्ट्रिशियन
सब-स्टेशन / पॉवर प्लांट ऑपरेटर
बांधकाम क्षेत्र — विद्युत संस्थापक
सोलार/EV कंपनी तंत्रज्ञ
रेल्वे, संरक्षण, PSU विद्युत पदे

🏪 स्वयंरोजगार Self-Employment

परवानाधारक विद्युत कंत्राटदार
स्वतःचे विद्युत दुरुस्ती दुकान
सोलार पॅनेल स्थापना व्यवसाय
घरगुती उपकरण दुरुस्ती सेवा
वायरिंग व देखभाल कंत्राट

🎓 पुढील प्रगती Further Progression

विद्युत पर्यवेक्षक परवाना (Supervisor License)
अप्रेंटिसशिप (NAPS) — उद्योग
CITS → ITI निदेशक
डिप्लोमा (विद्युत अभियांत्रिकी) पार्श्व प्रवेश

तास विभाजन (~४० आठवडे)

1200

एकूण तास

840

Trade Practical

160

Trade Theory

120

ES — रोजगार कौशल्य

ED — चित्रकला

WCS — गणित

रंग संकेत

TH — व्यवसाय सिद्धांत ES — रोजगार कौशल्य ED — चित्रकला WCS — गणित SC — Special Class (देशपांडे सर) TH — व्यवसाय सिद्धांत TP — प्रत्यक्षिक Revision/STC

साप्ताहिक वेळापत्रक — Electrician (बॅच B4)

दिवस	10:00–11:00	11:00–12:00	12:00–12:30	12:30–17:00
सोमवार	THव्यवसाय निदेशक	ESग.पाटील	मध्यंतर	व्यवसाय प्रात्यक्षिक (TP)
मंगळवार	THव्यवसाय निदेशक	ESग.पाटील	मध्यंतर	व्यवसाय प्रात्यक्षिक (TP)
बुधवार	THव्यवसाय निदेशक	EDरा.मेसवर	मध्यंतर	व्यवसाय प्रात्यक्षिक (TP)
गुरुवार	THव्यवसाय निदेशक	ESग.पाटील	मध्यंतर	व्यवसाय प्रात्यक्षिक (TP)
शुक्रवार	WCSरा.मेसवर	THव्यवसाय निदेशक	मध्यंतर	व्यवसाय प्रात्यक्षिक (TP)
शनिवार (१ला/३रा)	Optional CourseNIOS 10वी/12वी किंवा अल्प मुदत अभ्यासक्रम			Optional Course / पर्यायी अभ्यासक्रम
शनिवार (२रा/४था)	🏖️ सुट्टी

संयुक्त विषय वेळापत्रक (ES / ED / WCS)

विषय	निदेशक	दिवस व वेळ
ES रोजगार कौशल्य (आठवड्यात ३ तास)	गणेश पाटील	सोम 11–12 मंगळ 11–12 गुरु 11–12
ED अभियांत्रिकी रेखाचित्र (आठवड्यात १ तास)	राकेश मेसवर	बुध 11–12
WCS गणित (आठवड्यात १ तास)	राकेश मेसवर	शुक्र 10–11

OJT वेळापत्रक — Electrician

ट्रेड	OJT कालावधी	तास
Electrician	02 Feb 2027 → 27 Feb 2027 (~४ आठवडे, १५० तास)	१५० तास

इलेक्ट्रिशियन (Electrician)