Government Industrial Training Institute

हुतात्मा गोंडराजे शंकर शाह रघुनाथ शाह शासकीय औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था

किनवट, जि. नांदेड | कौशल्यं बलम् | Est. 1984
DGT · MSDE · CTS 2022–23

प्रत्यक्ष कार्यस्थळ प्रशिक्षण
On-the-Job Training (OJT)

ITI प्रशिक्षणार्थींना उद्योगात प्रत्यक्ष काम करण्याची संधी — कौशल्य, आत्मविश्वास व रोजगारक्षमता वाढवण्यासाठी

150 तास / वर्ष (प्रति वर्ष)
अनिवार्य 1 व 2 वर्ष CTS ट्रेड्ससाठी
50% Industry Mentor मूल्यांकन
50% External Examiner मूल्यांकन
शासन आदेश

भारत सरकार, MSDE (DGT) च्या आदेश क्र. MSDE(DGT)-07/03/2024-CD दि. 16.02.2026 नुसार सत्र 2022–23 पासून CTS अंतर्गत सर्व 1 व 2 वर्षीय ट्रेड्ससाठी OJT / Group Project अनिवार्य करण्यात आले आहे. ITI Kinwat या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार OJT राबवते.

🎯 OJT चे उद्दिष्टे

💼

रोजगारक्षमता वाढवणे

उद्योग-विशिष्ट अनुभव मिळवून आत्मविश्वास व नोकरीच्या संधी वाढवणे.

🤝

उद्योग-संस्था सहकार्य

ITI व उद्योग यांच्यात भागीदारी निर्माण करून प्रशिक्षण अद्ययावत ठेवणे.

🚀

कार्यस्थळी सहज समायोजन

प्रशिक्षणार्थी कामाच्या ठिकाणी लवकर रुळतो; पूर्णवेळ कामासाठी सज्ज होतो.

📊

कौशल्य मूल्यांकन

प्रत्यक्ष कामाच्या ठिकाणी सातत्याने कामगिरी तपासणे व उद्योग मानकांशी जुळवणे.

📋 OJT ची रचना

1

कालावधी (Duration)

पुनर्रचित अभ्यासक्रमानुसार प्रतिवर्षी 150 तास OJT अनिवार्य. काही ट्रेड्समध्ये 150 पेक्षा जास्त तास असू शकतात.

2

पात्रता (Eligibility)

ITI मध्ये प्रवेश घेतल्यानंतर व किमान 3 महिन्यांचे प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतरच OJT / Project Work साठी पात्र.

3

करार (Training Agreement)

ITI व उद्योग यांच्यात साधा करार, Letter of Intent किंवा Email correspondence — उद्दिष्टे, कालावधी व जबाबदाऱ्या नमूद करून.

4

देखरेख (Supervision)

Industry Mentor व ITI Coordinator दोघांकडून सातत्याने पर्यवेक्षण. प्रशिक्षण अभ्यासक्रमाशी सुसंगत असल्याची खातरजमा.

5

वेळापत्रक (Schedule)

दिवसाला सुमारे 8 तास सलग किंवा ITI व उद्योग यांच्या परस्पर संमतीने विभाजित वेळापत्रकानुसार.

🏭 कार्यस्थळाच्या आवश्यकता

👨‍🏫

पर्यवेक्षित प्रशिक्षण

मार्गदर्शक किंवा Mentor असणे आवश्यक जे मार्गदर्शन, अभिप्राय व मूल्यांकन करतील.

⚙️

प्रत्यक्ष कामे

संस्थेच्या कार्यात योगदान देणाऱ्या अर्थपूर्ण कामांत प्रशिक्षणार्थीचा सहभाग.

🦺

सुरक्षा व नियमपालन

कार्यस्थळावर सुरक्षा नियमांचे पालन; सुरक्षा साधने व प्रशिक्षण पुरवणे बंधनकारक.

📝 मूल्यांकन निकष (Annexure-2)

अ.क्र. मूल्यांकन निकष कमाल गुण
1 OJT कालावधीत वेळेवर येणे (Punctuality) 10
2 दैनंदिन Log Book ची देखभाल 10
3 समस्या ओळखण्याची व Troubleshoot करण्याची क्षमता 10
4 योग्य साधने वापरण्याची व प्रात्यक्षिक करण्याची क्षमता 10
5 मानक सुरक्षा कार्यपद्धतींचे पालन 10
Industry Mentor द्वारे एकूण 50
अंतिम मूल्यांकन: Industry Mentor (50%) + External Examiner – Viva Voce (50%) = एकूण 100 गुण. External Examiner ITI मधील प्रात्यक्षिक परीक्षेवेळी Viva Voce घेतो.

🏅 ग्रेडिंग तक्ता

ग्रेड गुण श्रेणी दर्जा
A1 ≥ 90 Exemplary (अत्यंत उत्कृष्ट)
A 75 ते 89 Very Good (अत्युत्तम)
B 60 ते 74 Good (चांगले)
C < 60 Satisfactory (समाधानकारक)

📁 पर्यायी Group Project Work

OJT शक्य नसेल तेव्हाच Project Work पर्याय वापरावा. DST (Dual System of Training) मोडमधील प्रशिक्षणार्थींना Project Work अनिवार्य आहे.
🎓 पूर्वतयारी

Instructor कडून Orientation session. Project Proposal मंजुरीनंतरच सुरुवात. Trade-relevant विषय निवडणे.

⏱️ कालावधी

प्रतिवर्षी 150 तास. वैयक्तिक किंवा गटात काम. Log Book मध्ये प्रगती नोंदवणे.

📖 Log Book

Project थोडक्यात, साहित्य यादी, Assembly क्रम, आव्हाने व धडे नोंदवणे अनिवार्य.

🎤 सादरीकरण

अंतिम अहवाल + Presentation / Demonstration. ITI Faculty (50%) + External Examiner (50%) मूल्यांकन.

👥 प्रमुख भागधारकांच्या जबाबदाऱ्या

🏫 ITI (संस्था)
  • योग्य उद्योग ओळखून करार करणे
  • OJT Coordinator नियुक्त करणे
  • नियमित भेटी देऊन प्रगती तपासणे
  • मूल्यांकन गुण एकत्रित करणे
  • OJT Completion Certificate देणे
  • Portal वर तपशील अपलोड करणे
🏭 उद्योग (Industry)
  • सुरक्षित व संरचित कार्य वातावरण देणे
  • अनुभवी Mentor नियुक्त करणे
  • Trade संबंधित कामे सोपवणे
  • कामगिरीचे मूल्यांकन व अभिप्राय देणे
  • OJT Completion Certificate वर सही करणे
🎒 प्रशिक्षणार्थी (Trainee)
  • नियमित व वेळेवर उपस्थिती
  • Log Book नीट ठेवणे
  • सुरक्षा नियमांचे कठोर पालन
  • उत्साह व व्यावसायिकता दाखवणे
  • Mentor व Instructor यांच्याशी सहकार्य
📋 External Examiner
  • प्रात्यक्षिक परीक्षेवेळी Viva Voce घेणे
  • Log Book / Project Report तपासणे
  • मार्गदर्शक तत्त्वानुसार गुण देणे
  • ITI ला गुण सादर करणे

📔 Log Book (Annexure-1)

प्रत्येक प्रशिक्षणार्थी साप्ताहिक Log Book ठेवणे अनिवार्य आहे. त्यात खालील माहिती असावी: केलेल्या कामाचे वर्णन, वापरलेली साधने व उपकरणे, आलेल्या अडचणी, आठवड्यात आत्मसात केलेली कौशल्ये, व 7 दिवसांची उपस्थिती (In/Out वेळेसह). OJT संपल्यावर Mentor च्या सहीसह ITI Coordinator कडे सादर करणे आवश्यक.

📜 प्रमाणपत्र (Annexure-3)

OJT यशस्वीरित्या पूर्ण झाल्यावर ITI कडून Completion Certificate दिले जाते — उद्योगाच्या Manager / Representative यांच्या सहीने. उद्योगही स्वतःचे प्रमाणपत्र देऊ शकतो. या प्रमाणपत्रावर प्रशिक्षणार्थीचे नाव, ITI चे नाव व पत्ता, उद्योगाचे नाव व पत्ता / Project Title, आणि प्रशिक्षण कालावधी नमूद असतो.

ℹ️ इतर महत्त्वाच्या बाबी

!

DDGM मध्ये समावेश

ITIs ना OJT ला प्राधान्य देण्यास प्रोत्साहित करण्यासाठी OJT Data-Driven Grading Methodology (DDGM) मध्ये निकष म्हणून समाविष्ट केला जाईल.

!

महिला प्रशिक्षणार्थींसाठी

महिला प्रशिक्षणार्थींना कार्यस्थळ वाटप करताना स्वच्छ शौचालय सुविधा, महिला कर्मचाऱ्यांची उपस्थिती, व एकूण सुरक्षितता सुनिश्चित करणे ITI चे कर्तव्य आहे.

!

अपघात विमा

OJT कालावधीत प्रशिक्षणार्थींच्या सुरक्षिततेसाठी राज्य संचालनालय / संस्था Accidental Group Insurance विचारात घेऊ शकतात.

📊 OJT सद्यस्थिती (Tracking)
माहिती लोड होत आहे…

टीप: येथे केवळ ट्रेड व उद्योगनिहाय एकत्रित आकडेवारी प्रसिद्ध केली जाते. प्रशिक्षणार्थींची वैयक्तिक माहिती प्रसिद्ध केली जात नाही.