मेकॅनिक डिझेल (Mechanic Diesel)
वेळापत्रक 2026-27 | शिल्प निदेशक: श्री. गजानन शिंदे | बॅच: B2
1 वर्ष
बॅच B2
NCVT / NSQF
📋 अभ्यासक्रम माहिती (DGT Curriculum)
मूलभूत माहिती
| NSQF स्तर | Level 3 |
| कालावधी | 1 वर्ष |
| क्षेत्र (Sector) | Automotive |
| प्रवेश पात्रता | इयत्ता १० वी उत्तीर्ण (विज्ञान व गणितासह) |
तासांचे विभाजन (DGT नुसार)
| घटक | तास |
|---|---|
| Trade Practical (TP) | 840 तास |
| Trade Theory (TH) | 240 तास |
| Employability Skills (ES) | 120 तास |
| एकूण (OJT वगळून) | 1200 तास |
| OJT / Group Project | 150 तास |
📌 टीप: DGT नुसार Trade Theory (240 तास) मध्ये चित्रकला (ED) 40 तास व कार्यशाळा गणित/विज्ञान (WCS) 40 तास समाविष्ट आहेत. म्हणून शुद्ध व्यवसाय सिद्धांत = 160 तास.
प्रमुख शिकण्याचे निष्पत्ती (Key Learning Outcomes)
- इंजिन घटक ओळखणे व देखभाल
- डिझेल FIP, गव्हर्नर व इंधन प्रणाली
- बॅटरी देखभाल व चार्जिंग
- हायड्रॉलिक व वायुदाब ब्रेक प्रणाली
- इंजिन उत्सर्जन तपासणी
- आर्क व गॅस वेल्डिंग सराव
📚 संपूर्ण अभ्यासक्रम — शिकण्याचे निष्पत्ती (Learning Outcomes)
एकूण 16 शिकण्याचे निष्पत्ती (DGT/CTS — १ वर्ष) — राष्ट्रीय व्यवसाय मानक (NOS) नुसार
- 1. विविध साधनांनी मापन व मार्किंग करणे Check & perform measuring & marking using various tools
- 2. मूलभूत फास्टनिंग व फिटिंग कामे करणे Perform basic fastening & fitting operations
- 3. विद्युत/इलेक्ट्रॉनिक घटक तपासणी व सर्किट जोडणी Trace, test electrical/electronic components & assemble circuits
- 4. हायड्रॉलिक व वायुदाब घटक तपासणी Trace & test hydraulic & pneumatic components
- 5. वाहन तपशील व VIN समजणे; सर्व्हिस साधने वापरणे Interpret vehicle specification data & VIN; use service tools
- 6. LMV/HMV मधून डिझेल इंजिन उघडणे व जोडणे Dismantle & assemble diesel engine from LMV/HMV
- 7. डिझेल इंजिन व भाग ओव्हरहॉल, सर्व्हिस व चाचणी Overhaul, service & test diesel engine & parts
- 8. शीतकरण व स्नेहन प्रणाली तपासणी व दुरुस्ती Trace, test & repair cooling & lubrication systems
- 9. इनटेक व एक्झॉस्ट प्रणाली तपासणी Trace & test intake & exhaust systems
- 10. डिझेल इंधन प्रणाली सर्व्हिस व कार्यक्षमता तपासणी Service diesel fuel system & check functionality
- 11. स्थिर इंजिन व गव्हर्नर ओव्हरहॉल Overhaul stationary engine & governor
- 12. वाहन उत्सर्जन निरीक्षण व प्रदूषण नियंत्रण Monitor vehicle emission & optimize pollution control
- 13. अल्टरनेटर व स्टार्टर मोटार ओव्हरहॉल Overhaul alternator & starter motor
- 14. LMV/HMV मधील दोष निदान व दुरुस्ती Diagnose & rectify defects in LMV/HMV
- 15. अभियांत्रिकी रेखाचित्र (ED) वाचणे व वापरणे Read & apply engineering drawing (ED)
- 16. मूलभूत गणित संकल्पना (WCS) Demonstrate basic mathematical concepts (WCS)
💰 रोजगार व करिअर संधी (Career & Employment Opportunities)
⭐ हा अभ्यासक्रम पूर्ण केल्यानंतर राष्ट्रीय व्यवसाय प्रमाणपत्र (NTC) मिळते, जे देशभर व परदेशातही मान्यताप्राप्त आहे. खाली विविध रोजगार व करिअर मार्ग दिले आहेत:
💼 वेतनी रोजगार
Wage Employment
- डिझेल मेकॅनिक — वाहन सर्व्हिस सेंटर
- ट्रॅक्टर / कृषी यंत्र सर्व्हिसिंग
- ट्रान्सपोर्ट कंपनी — देखभाल तंत्रज्ञ
- जनरेटर / पंप सेट सेवा तंत्रज्ञ
- रेल्वे, संरक्षण, PSU पदे
🏪 स्वयंरोजगार
Self-Employment
- स्वतःचे वाहन दुरुस्ती गॅरेज
- ट्रॅक्टर/डिझेल पंप सेवा केंद्र
- मोबाईल मेकॅनिक सेवा
- सुटे भाग विक्री दुकान
🎓 पुढील प्रगती
Further Progression
- अप्रेंटिसशिप (NAPS) — ऑटो उद्योग
- CITS → ITI निदेशक
- डिप्लोमा (ऑटोमोबाईल) पार्श्व प्रवेश
- MMV ट्रेडमध्ये उन्नत प्रशिक्षण
तास विभाजन (~४० आठवडे)
1200
एकूण तास
840
Trade Practical
160
Trade Theory
120
ES — रोजगार कौशल्य
40
ED — चित्रकला
40
WCS — गणित
रंग संकेत
TH — व्यवसाय सिद्धांत
ES — रोजगार कौशल्य
ED — चित्रकला
WCS — गणित
SC — Special Class (देशपांडे सर)
Special Class
TP — प्रत्यक्षिक
Revision/STC
साप्ताहिक वेळापत्रक — Mechanic Diesel (बॅच B2)
| दिवस | 10:00–11:00 | 11:00–12:00 | 12:00–12:30 | 12:30–17:00 |
|---|---|---|---|---|
| सोमवार | EDरा.मेसवर | THव्यवसाय निदेशक | मध्यंतर | व्यवसाय प्रात्यक्षिक (TP) |
| मंगळवार | WCSरा.मेसवर | THव्यवसाय निदेशक | मध्यंतर | व्यवसाय प्रात्यक्षिक (TP) |
| बुधवार | ESग.पाटील | THव्यवसाय निदेशक | मध्यंतर | व्यवसाय प्रात्यक्षिक (TP) |
| गुरुवार | ESग.पाटील | THव्यवसाय निदेशक | मध्यंतर | व्यवसाय प्रात्यक्षिक (TP) |
| शुक्रवार | ESग.पाटील | THव्यवसाय निदेशक | मध्यंतर | व्यवसाय प्रात्यक्षिक (TP) |
| शनिवार (१ला/३रा) | Optional CourseNIOS 10वी/12वी किंवा अल्प मुदत अभ्यासक्रम | Optional Course / पर्यायी अभ्यासक्रम | ||
| शनिवार (२रा/४था) | 🏖️ सुट्टी | |||
संयुक्त विषय वेळापत्रक (ES / ED / WCS)
| विषय | निदेशक | दिवस व वेळ |
|---|---|---|
| ES रोजगार कौशल्य (आठवड्यात ३ तास) | गणेश पाटील | बुध 10–11गुरु 10–11शुक्र 10–11 |
| ED अभियांत्रिकी रेखाचित्र (आठवड्यात १ तास) | राकेश मेसवर | सोम 10–11 |
| WCS गणित (आठवड्यात १ तास) | राकेश मेसवर | मंगळ 10–11 |
OJT वेळापत्रक — Mechanic Diesel
| ट्रेड | OJT कालावधी | तास |
|---|---|---|
| Mechanic Diesel | 02 Mar 2027 → 27 Mar 2027 (~४ आठवडे, १५० तास) | १५० तास |
टीपा:
M.Diesel B2 बॅच (ES साठी) | ED व WCS: B1 बॅच, राकेश मेसवर | TH: ५ तास/आठवडा | TH = शिल्प निदेशक श्री. जी. डी. शिंदे | शनिवारी Optional Courses | २रा व ४था शनिवार सुट्टी